Klardasht

Dywany Klardasht to wytrzymałe ręcznie wiązane dywany perskie z północy Iranu, z górskiej doliny o tej samej nazwie w prowincji Mazandaran przy południowym brzegu Morza Kaspijskiego. Pokazują mocne geometryczne wzory medalionowe z wyraźnymi nawiązaniami do kaukaskiej tradycji tkackiej i uchodzą za solidne, przydatne na co dzień dywany użytkowe. W handlu pisane także Kelardasht, należą do mniej znanych, ale charakternych proweniencji kaspijskiego terenu górskiego.

Czym jest dywan Klardasht?

Klardasht to ręcznie wiązany dywan wiejski z górskiej doliny Klardasht w górach Elbruz. Charakterystyczne są symetryczny węzeł turecki, włos wełniany na bawełnianej osnowie, kantowe wzory medalionowe i powściągliwie ziemista kolorystyka. Tkactwo regionu nawiązuje do napływowych rodzin tkackich tradycji kaukaskiej i azerbejdżańskiej, co tłumaczy geometryczny, czytelnie podzielony język wzorów.

Pochodzenie

Klardasht leży jako górska dolina w zachodnim Mazandaranie, w północnych odgałęzieniach gór Elbruz, niedaleko Morza Kaspijskiego. Wbrew temu, co sugerują starsze określenia handlowe, miejscowość nie należy do północnozachodnioperskiego obszaru przygranicznego, lecz do kaspijskiego terenu górskiego na północy kraju. Region zalicza się do dużej rodziny dywanów perskich. Tamtejsze tkactwo było istotnie ukształtowane przez rodziny tkackie, które przyszły z Kaukazu i Azerbejdżanu na ten obszar i przyniosły swój geometryczny język form.

To pochodzenie tradycji tkackiej tłumaczy, dlaczego dywany Klardasht mimo kaspijskiego położenia stylistycznie bardziej przypominają północnozachodnioperskie i kaukaskie dywany wiejskie niż florystyczne miejskie wzory centralnej Persji. Produkcja przez długi czas pozostawała ukierunkowana na lokalne i regionalne zapotrzebowanie i jest porównywalnie mało obecna w handlu międzynarodowym.

Wzory i kolory

Dywany Klardasht pokazują najczęściej kantowo konturowany medalion centralny, często flankowany czterema pasującymi ornamentami narożnymi. Motywy są rozwiązane geometrycznie: palmety, rozety i wici oddawane są w symetrycznej, kantowej formie. Rozpowszechnione są także pola ciągłe z równomiernie rozłożonymi motywami geometrycznymi.

Paleta barw jest zwykle powściągliwa i ziemista, z brązem, beżem i ciepłymi tonami czerwieni jako kolorami przewodnimi, uzupełnionymi delikatnymi akcentami w błękicie lub zieleni. Ten stonowany nastrój barw odróżnia Klardasht od bardziej kontrastowych kaukaskich pierwowzorów. Brzeg składa się najczęściej z kilku wąskich bordur z prostymi motywami geometrycznymi, które czytelnie obrzeżają pole środkowe. Ogólnie Klardasht sprawia wrażenie spokojne, geometryczne i wyraźnie mniej florystyczne niż wzory manufakturowe z Isfahan.

Materiał i technika wiązania

Dywany Klardasht tradycyjnie wiąże się z mocnej lokalnej wełny owczej na bawełnianej osnowie. Wełna pochodzi najczęściej z regionu i jest często ręcznie przędziona i barwiona. Wiąże się je przeważnie symetrycznym węzłem tureckim, zwanym także węzłem Ghiordes, który jest standardem u kaukasko ukształtowanych tkaczy regionu.

Włos jest strzyżony średnio, dzięki czemu dywany otrzymują przyjemną fakturę i dobrą odporność na zużycie. Barwienie odbywa się tradycyjnie barwami naturalnymi, podczas gdy młodsze egzemplarze mogą używać także barw syntetycznych, których trwałość jest z reguły dobra. Jak przebiegają poszczególne etapy pracy od strzyżenia po gotowe wiązanie, opisuje przegląd produkcji dywanów, stosowane materiały omawia osobny artykuł.

Gęstość węzłów i jakość

Gęstość węzłów Klardasht mieści się najczęściej w średnim zakresie, często między 100 000 a 200 000 węzłów na metr kwadratowy, pojedyncze delikatniejsze egzemplarze mogą leżeć powyżej. To gwarantuje solidną, przydatną na co dzień jakość. Jak gęstość węzłów wpływa na delikatność, trwałość i cenę, wyjaśnia osobny artykuł.

Ponieważ dywany Klardasht powstają zarówno w mniejszych warsztatach, jak i w większych zakładach, jakość może się wahać. Do oceny obok liczby węzłów liczą się jakość wełny, równomierność wiązania i czytelność rysunku. Delikatniejsze egzemplarze mogą jak najbardziej konkurować z innymi północnoperskimi dywanami wiejskimi.

Proweniencja	Relacja do Klardasht	Typowe cechy
Klardasht	kaspijska proweniencja górska	kantowy medalion, ziemiste barwy, węzeł turecki
Rudbar	pobliski region kaspijski (Gilan)	geometryczny wzór rzucony, tony ziemi
Heriz	północnozachodnioperski pierwowzór	duży kantowy medalion pojedynczy
Qaraja	północnozachodnioperskie otoczenie tkackie	oktagonalne medaliony rzędowe
Schirwan	kaukaski pierwowzór	delikatne bordury geometryczne, ostre kontrasty
Tabriz	delikatne miejskie centrum NW Persji	krzywolinijne wzory manufakturowe

Ile wart jest dywan Klardasht?

Wartość Klardasht zależy przede wszystkim od wieku, stanu, rozmiaru, gęstości węzłów i jakości wełny. Dzięki najczęściej umiarkowanym cenom i wytrzymałemu charakterowi Klardasht dobrze sprawdza się dla początkujących, którzy szukają solidnej jakości w rozsądnym stosunku ceny do jakości. Delikatniejsze starsze egzemplarze z ręcznie przędzioną wełną i barwami naturalnymi leżą powyżej prostej wary handlowej.

Dla rzetelnej oceny warto przeczytać artykuł Rozpoznawanie cennych dywanów perskich, wskazówki do wartości dywanów ogólnie i poradnik kupna.

Po czym rozpoznać autentyczny dywan Klardasht?

Typowe wskazówki świadczące o autentycznym Klardasht to:

• Kantowo konturowany medalion centralny z pasującymi ornamentami narożnymi, kaukasko ukształtowany.
• Powściągliwe ziemiste kolory z brązu, beżu i ciepłej czerwieni zamiast krzykliwych kontrastów.
• Symetryczny węzeł turecki z równomierną strukturą odwrotu.
• Włos wełniany na bawełnianej osnowie, często z ręcznie przędzioną wełną przy starszych egzemplarzach.
• Frędzle jako przedłużone nitki osnowy, nie naszywane dodatkowo.
• Średniej długości włos z wytrzymałym, wiejskim wyrazem.

Ponieważ Klardasht stylistycznie stoi między kaspijską ojczyzną a tradycją kaukaską, klasyfikacja powinna uwzględniać wzór, nastrój barw, materiał i odwrót łącznie. Pomocy udzielają Rozpoznawanie pochodzenia i instrukcja krok po kroku Czy mój dywan jest prawdziwy?.

Pielęgnacja

Regularne odkurzanie zgodnie z kierunkiem włosa i okazjonalne obracanie zachowują jakość Klardasht. Przy silniejszych zabrudzeniach zalecane jest profesjonalne czyszczenie dywanu. Plamy należy natychmiast obrabiać czystą wodą, bez pocierania. Długie bezpośrednie nasłonecznienie powoduje blaknięcie ziemistych kolorów. Wytrzymała konstrukcja czyni te dywany stosunkowo łatwymi w pielęgnacji. Szczegółowe wskazówki znajdują się w przeglądzie pielęgnacji i w artykule o czyszczeniu dywanu wełnianego.

Najczęstsze pytania

Skąd dokładnie pochodzą dywany Klardasht?

Klardasht to górska dolina w północnoirańskiej prowincji Mazandaran, przy południowym brzegu Morza Kaspijskiego w górach Elbruz. Geometryczna mowa wzorów nawiązuje do napływowych rodzin tkackich tradycji kaukaskiej i azerbejdżańskiej.

Jakiego węzła używa dywan Klardasht?

Dywany Klardasht wiąże się przeważnie symetrycznym węzłem tureckim, węzłem Ghiordes. To odpowiada kaukasko ukształtowanej tradycji tkackiej regionu.

Czym Klardasht różni się od dywanu kaukaskiego?

Oba dzielą kantowy, geometryczny język form. Klardasht jest jednak najczęściej bardziej ziemisty i powściągliwiej barwiony niż kontrastowe dywany kaukaskie i pochodzi z kaspijskiego terenu górskiego północnej Persji, a nie z samego Kaukazu.

Czy dywany Klardasht nadają się dla początkujących?

Tak. Dzięki wytrzymałemu charakterowi, solidnej średniej gęstości węzłów i najczęściej umiarkowanym cenom dywany Klardasht dobrze sprawdzają się dla początkujących i oferują rozsądny stosunek ceny do jakości.

Ile kosztuje dywan Klardasht?

Cena zależy od rozmiaru, wieku, stanu, gęstości węzłów i jakości wełny. Dywany Klardasht mieszczą się najczęściej w umiarkowanym segmencie, delikatniejsze starsze egzemplarze z barwami naturalnymi mogą jednak osiągać wyższe ceny.

Jak prawidłowo dbać o dywan Klardasht?

Regularnie odkurzać zgodnie z kierunkiem włosa, okazjonalnie obracać i przy silniejszych zabrudzeniach oddawać do profesjonalnego czyszczenia. Plamy natychmiast pobierać czystą wodą, bez pocierania, i unikać długiego bezpośredniego nasłonecznienia.