Rug WikiRug Wiki

Słownik

Najważniejsze terminy fachowe związane z dywanami orientalnymi, krótko i zrozumiale wyjaśnione.

A

Abrasz
Naturalne wahania koloru w polu dywanu, wynikające z różnych kąpieli barwiących lub rodzajów wełny. W dywanach ręcznie wiązanych abrasz uważany jest za znak jakości.
Więcej w artykule
Arabeska
Krzywoliniowy ornament w kształcie gałęzi, złożony z motywów kwiatowych i listowia, powracający element w perskich dywanach manufakturowych.
Więcej w artykule
Art Silk
Zbiorcze określenie imitacji jedwabiu z wiskozy, poliestru lub włókna bananowego. W handlu często myląco oznaczane jako jedwab.

B

Bordiura
Obramowanie wokół dywanu, zwykle składające się z kilku równoległych pasów o różnych motywach, otaczających pole centralne.
Boteh
Motyw w kształcie kropli lub migdała z zakrzywionym czubkiem, znany w Europie jako paisley. Pochodzenia perskiego.
Więcej w artykule
Brücke
Przyjęta w handlu niemiecka nazwa chodnika: wąski, długi format o szerokości około 60 do 80 cm. Odpowiada perskiemu Kenareh.
Barwniki chromowe
Syntetyczne barwniki utrwalane w wełnie solami chromu. Bardzo odporne na światło, ale mniej żywe niż barwniki roślinne.
Więcej w artykule
Barwnik nietrwały
Wczesny barwnik syntetyczny (zwłaszcza anilinowy około 1880 roku), który szybko blaknie na świetle lub przy praniu. Obniża wartość.
Bordiura kuficzna
Motyw bordiury ze stylizowanego arabskiego pisma kufi, w egzemplarzach kaukaskich szczególnie wyraziście uproszczony.
Biegnący pies
Geometryczny motyw bordiury przypominający stylizowanego psa w ruchu, częsty w dywanach kaukaskich.
Bawełna merceryzowana
Bawełna poddana działaniu ługu sodowego, lśni niemal jak jedwab i jest używana w dywanach modlitewnych jako imitacja jedwabiu.
Barwniki roślinne
Naturalne barwniki pochodzenia roślinnego: marzanna, indygo, rezeda, łupiny orzecha. Barwy nabierają głębi z biegiem czasu.
Więcej w artykule
Boczna krajka
Wzmocniony brzeg boczny dywanu, owinięty ręcznie wokół zewnętrznych nici osnowy. Jej jakość odzwierciedla ogólną staranność wykonania.
Więcej w artykule
Bordiura kielichowa
Wzór bordiury ze stylizowanych kielichów ze wznoszącymi się wiciami. Rozpowszechniony w dywanach kaukaskich i północno-zachodnioperskich.

C

Care & Fair
Niemiecka inicjatywa sprawiedliwego handlu europejskich importerów dywanów, założona w 1994 roku przez Manfreda Kerna. Składki członków od obrotu finansują szkoły i projekty socjalne w regionach wiązania dywanów.
Więcej w artykule
Chemiczne pranie
Przemysłowa metoda prania z użyciem chloru lub herbaty, regulująca połysk i tonację barw. Standard w procesie showroomu w hamburskiej Speicherstadt.
Cięcie reliefowe
Wykonywane na gotowym dywanie wycinanie nożycami pojedynczych konturów, które nadaje wzorowi plastyczną głębię. Klasyczne w warsztatach w Pekinie i Tabrizie.
Chintamani
Buddyjski symbol złożony z trzech kul i dwóch wstęg, włączony ze sztuki azjatyckiej do dywanów osmańskich i kaukaskich.
Więcej w artykule
Chichi
Styl kaukaski z północno-wschodniego Azerbejdżanu z drobną bordiurą o ukośnym wzorze.

D

Dywan obrazowy
Dywan o figuralnym wzorze ze scenami myśliwskimi, portretami lub motywami narracyjnymi. Często przeznaczony do zawieszenia na ścianie, rzadziej do chodzenia.
Dosar
Perski format około 200 × 300 cm, „dwa zar”, przeznaczony do salonu. Odpowiednik mniejszego formatu Dozar.
Dozar
Tradycyjny perski format około 200 × 130 cm, wywodzący się z "do zar", dawnej perskiej miary długości.
Więcej w artykule
Duktus
Charakterystyczny, osobisty styl wiązania regionu lub tkacza, rozpoznawalny po prowadzeniu linii, konturach i wierności wzorowi.
Dywan galeryjny
Długi i wąski dywan, o długości 250 do 400 cm i szerokości 80 do 130 cm, przeznaczony do przedsionków i korytarzy.
Więcej w artykule
Dywan modlitewny
Dywan z kierunkowym motywem mihrabu, używany przez muzułmanów do codziennej modlitwy. Łuk wskazuje na Mekkę podczas modlitwy.
Więcej w artykule
Dywan myśliwski
Klasyczny perski temat z jeźdźcami i dzikimi zwierzętami w polu dywanu. Główne dzieła powstały w XVI wieku w Tabrizie i Kaszanie.
Dywan koczowniczy
Dywan wiązany przez plemiona koczownicze na przenośnych krosnach. Zazwyczaj z motywami geometrycznymi, solidną wełną i nieregularnymi wymiarami.
Więcej w artykule
Dywan czterech pór roku
Perski dywan obrazowy z czterema polami, z których każde symbolizuje jedną porę roku poprzez roślinność, zwierzęta i zajęcia.
Dywan vintage
Półantyczny dywan w wieku około 30 do 80 lat, przefarbowany lub prany dla uzyskania stonowanego, współczesnego wyglądu. Kategoria napędzana przez trendy.
Więcej w artykule

E

Embossed
Angielskie określenie dywanów z reliefowym strzyżeniem. Pierwotnie praca ręczna, dziś używane także dla wyrobów maszynowych jako termin marketingowy.
Eslimi
Perskie określenie wijącej się wici arabeskowej. Niesie palmety i rozety oraz wypełnia pole jako równomierna plecionka.

F

Farsibaff
„Wiązany po persku”. Drobna jakość wiejskich warsztatów, pośrednia między pracą miejską a koczowniczą.
Frędzle
Końcówki nici osnowy widoczne na dwóch krótszych bokach dywanu. Długość i stan zdradzają wiek i jakość.
Więcej w artykule

G

Galasy dębowe
Bogate w garbniki narośla, dają czerń i ciemny brąz. Z czasem nadżerają wełnę (zaprawa żelazowa), typowe dla zapadniętych czarnych konturów.
Gol Farang
Motyw "kwiatu Franków" pochodzenia europejskiego: róże i bukiety naturalistyczne inspirowane motywami europejskimi i włączone do dywanów perskich.
Więcej w artykule
GoodWeave
Międzynarodowa organizacja pozarządowa i znak przeciwko pracy dzieci w produkcji dywanów. Niezapowiedziane inspekcje zapewniają przejrzysty łańcuch dostaw, a każda etykieta ma weryfikowalny numer seryjny.
Więcej w artykule
Gül
Ośmiokątny medalion charakterystyczny dla dywanów turkmeńskich i buchara. Każde plemię ma własną formę gül.
Więcej w artykule
Gęstość węzłów
Liczba węzłów na metr kwadratowy, wskaźnik drobności i jakości. Perskie dywany wiejskie mieszczą się między 80 000 a 150 000 węzłów/m². Najdrobniejsze Isfahan i Qom przekraczają milion.
Więcej w artykule
Gül Salor
Starszy gül Turkmenów Salor, często w ciemnej czerwieni. Często pełni rolę głównego gülu w zasłonach drzwiowych Hatschlu.
Gül Tekke
Plemienny gül Turkmenów Tekke, ośmiokątny, podzielony na cztery ćwiartki. Najbardziej znany turkmeński znak plemienny.

H

Hatchlu (Ensi)
Wzór w kształcie krzyża z czterema panelami, typowy dla turkmeńskich drzwi do namiotów, używany także jako dywan modlitewny. Krzyż dzieli pole na cztery panele.
Więcej w artykule
Heatset
Termiczna metoda utrwalania przędzy syntetycznej (najczęściej polipropylenu). Stabilizuje cięte runo i zapewnia objętość oraz sprężystość.
Henna
Pomarańczowoczerwony barwnik roślinny, stosowany w dywanach beludżyjskich i turkmeńskich do ciepłych akcentów barwnych.
Herati
Klasyczny motyw allover: romb otaczający kwiat, otoczony zakrzywionymi liśćmi w kształcie ryby, częsty w perskich dywanach wiejskich.
Więcej w artykule

I

Indygo
Głęboko niebieski barwnik roślinny, otrzymywany z rośliny indygowca, jeden z najważniejszych tradycyjnych barwników w produkcji dywanów orientalnych.
Więcej w artykule

J

Jedwab
Najszlachetniejsze włókno do dywanów orientalnych, naturalnie błyszczące i bardzo wytrzymałe, odpowiednie dla najdrobniejszych gęstości. Używany w Qom, Hereke i Kaszmirze.
Więcej w artykule
Jakość wełny
Kryteria oceny, takie jak długość włókna, zawartość lanoliny, połysk i elastyczność, które decydują o trwałości i wyglądzie dywanu wełnianego.

K

Koszenila
Barwnik zwierzęcy z czerwców, daje odcienie od karminowej czerwieni po purpurę. Stosowany w Anatolii i na Kaukazie od XVI wieku.
Kaligrafia
Arabskie lub perskie znaki pisma wplecione w dywan, często wersety, daty powstania lub sygnatury tkacza.
Karachoph
Podgrupa Kazak z dużym medalionem centralnym i czterema kwadratami w narożnikach. Jeden z najbardziej znanych wzorów Kazak.
Karton (wzór dywanu)
Wzór na papierze w kratkę, na którym każdy węzeł jest przedstawiony jako kolorowy kwadrat. Mistrzowie wiązania w manufakturze podążają za nim węzeł po węźle. W Iranie nazywa się Talim.
Więcej w artykule
Kartusz
Podłużny medalion w bordiurze, często o łukowatym obrysie, mieszczący inskrypcje lub samodzielne ornamenty.
Kilim
Dywan tkany na płasko, bez włosa, powstający przez przeplatanie wątku i osnowy. Znany z graficznych motywów i wszechstronności zastosowania.
Więcej w artykule
Kellegi
Perski format podłużny, około 150-200 × 350-500 cm, klasycznie układany w pozycji czołowej w zestawie trzech dywanów.
Kenareh
Perskie określenie chodnika, długiego i wąskiego dywanu używanego wzdłuż ściany lub w korytarzu.
Więcej w artykule
Kermes
Starszy zwierzęcy barwnik czerwony z czerwców żyjących na dębach, przed koszenilą najważniejsze źródło głębokiej czerwieni.
Klasyfikacja La
Skala jakości dla Nain oparta na liczbie skręceń osnowy (4la, 6la, 9la, 12la). Mniej skręceń oznacza drobniejsze wiązanie.
Więcej w artykule

L

Lanolina
Naturalny tłuszcz wełny, który zachowuje elastyczność włókna i odpycha brud. Agresywne pranie go usuwa i skraca żywotność dywanu.
Lechek-Toranj
Standardowy perski układ z centralnym medalionem i czterema ornamentami narożnymi. Schemat wielu dywanów Tabriz i Isfahan.
Loribaff
„Wiązany przez Lurów”. Jakość koczownicza i półkoczownicza z gór Zagros, często o charakterze Gabbeh.
Lul
Wewnętrzny rząd wątku między dwoma rzędami węzłów, utrwala węzły przed ubiciem. Widoczny jako cienka poprzeczna nić na spodzie dywanu.

Ł

Łyse miejsca
Obszary z całkowicie startym runem, zwykle na trasach przejścia. Bez repilage nie do naprawienia.
Łupiny orzecha włoskiego
Barwnik roślinny z zielonej łupiny, daje ciepły brąz aż po czarnobrązowy. Klasyczny dla linii konturowych.

M

Motyw allover
Ciągły wzór bez centralnego medalionu. Powtarzające się motywy wypełniają równomiernie całe pole dywanu.
Motyw drzewa
Drzewo życia jako centralny motyw obrazowy. Symbolizuje płodność, raj i oś kosmiczną, występuje często w dywanach modlitewnych i obrazowych.
Marzanna
Barwnik roślinny pozyskiwany z korzenia marzanny, daje ciepłe odcienie czerwieni, jeden z najstarszych i najważniejszych barwników naturalnych.
Więcej w artykule
Mafrash
Wielkoformatowa torba koczowników do przechowywania rzeczy, wiązana lub tkana techniką sumak. Służyła do przewożenia dobytku.
Mahi
Wariant wzoru Herati zwany „rybą”, z wydłużonymi liśćmi. Typowy dla dywanów Bidjar i Hamadan.
Medalion
Centralny ornament, często w kształcie gwiazdy lub owalu, w polu dywanu. To znak rozpoznawczy klasycznych perskich dywanów manufakturowych.
Więcej w artykule
Mihrab
Nisza modlitewna w dywanie modlitewnym, przedstawiona jako łuk portalu. Wskazuje na Mekkę podczas modlitwy.
Więcej w artykule
Mina Chaneh
Raport allover z rozet w geometrycznej siatce. Blisko spokrewniony ze wzorem Mina Khani, lecz o surowszej kracie.
Mina Khani
Klasyczny motyw allover: stylizowane kwiaty połączone gałązkami, częsty w dywanach kurdyjskich i w perskich dywanach wiejskich.
Mir-e-boteh
Wzór allover z drobnych, gęsto ułożonych motywów boteh, który dał nazwę dywanowi Mir.
Więcej w artykule
Motyw zwierzęcy
Stylizowane lub realistyczne przedstawienia ptaków, jeleni, lwów lub smoków. Często o symbolicznym znaczeniu ochrony i władzy.
Motyw wazonowy
Centralny wazon, z którego w pole wyrastają kwiatowe wici. Motyw przewodni klasycznych dywanów wazowych z Kermanu z XVII wieku.

N

Naprężenie osnowy
Naprężenie pionowych nici osnowy na krośnie. Nierównomierne naprężenie powoduje krzywe dywany i falowanie tkaniny.
Niskie runo
Wyraźnie zużyte, ale nienaruszone runo. Umiarkowanie obniża wartość, nie wyklucza restauracji.
Nimbaff
Perska klasyfikacja średniej gęstości węzłów. Oznacza dywany o mniej więcej połowie liczby węzłów dywanu Shahrbaff lub Farsibaff.

O

Osnowa
Pionowe nici podstawowe dywanu, naciągnięte na krośnie. Osnowa biegnie wzdłuż długości. Frędzle są jej widocznymi końcówkami.
Więcej w artykule
Ostróżka
Roślinny barwnik żółty, obok rezedy drugie najważniejsze źródło żółci w dywanach perskich.
Ornament narożny
Cztery ornamenty narożne w polu dywanu, wokół centralnego medalionu, zwykle wykonane jako ćwierci medalionu.
Więcej w artykule

Ö

Öko-Tex Standard 100
Znak dla tekstyliów potwierdzający brak substancji szkodliwych, stosowany także do dywanów. Bada pestycydy, metale ciężkie, formaldehyd, barwniki azowe i ftalany, ale nie mówi nic o społecznych warunkach produkcji.
Więcej w artykule

P

Ponownie strzyżony
Wysokość runa sztucznie skrócona po wykonaniu, dla wyrazistości wzoru albo w celu ukrycia zużycia.
Palmeta
Klasyczny stylizowany kwiat widziany z góry, powracający element w perskich dywanach manufakturowych, często rozmieszczony na siatce lub wzdłuż gałęzi.
Więcej w artykule
Patyna
Naturalne starzenie się powierzchni dywanu: łagodny połysk, lekko stonowane barwy i subtelne ślady użytkowania, które rozwijają się przez dziesięciolecia i podnoszą wartość obiektu.
Więcej w artykule
Patron tkacki
Siatkowy szablon wiązania na papierze w kratkę, w którym każdy kwadrat odpowiada jednemu węzłowi i jednemu kolorowi. Pomost między projektem a krosnem.
Pazyryk
Najstarszy zachowany na świecie dywan ręcznie wiązany, odkryty w Ałtaju w 1947 roku i datowany na około IV wiek przed naszą erą.
Więcej w artykule
Poshti
Mały perski dywan o wymiarach około 90 × 60 cm, używany jako poduszka do siedzenia lub aplikacja ścienna.
Więcej w artykule
Proweniencja
Pełna, nieprzerwana historia pochodzenia i własności dywanu. W egzemplarzach antycznych decyduje o wartości.
Plamy pleśni
Brązowe plamy wywołane pleśnią z powodu wilgoci podczas przechowywania. Trudne do usunięcia, często obniżają wartość.
Przefarbowany (overdyed)
Dywan vintage farbowany wtórnie na intensywny kolor (najczęściej szary, niebieski lub antracytowy). Produkt designerski, nie oryginał.
Pełne runo
Dywan z niezużytym, kompletnym runem. Najwyższa kategoria stanu dla egzemplarzy używanych.
Prany
Płukanie stosowane po wiązaniu, które łagodzi świeże barwy i nadaje dywanowi vintage-owy połysk. Częste w Zieglerach i vintage.
Więcej w artykule
Pasmo obłoków
Motyw bordiury w kształcie zwiniętej wstęgi, pochodzenia chińskiego, włączony do wzornictwa perskiego i tureckiego.
Więcej w artykule

R

Ręcznie wiązany
Dywan, w którym włos powstaje węzeł po węźle, gdzie każda nić jest ręcznie wiązana wokół nici osnowy. To tradycyjna, pracochłonna metoda.
Więcej w artykule
Ręcznie tkany
Dywan tkany na płasko, bez włosa, powstający przez przeplatanie wątku i osnowy. Kilim i sumak to najbardziej znani przedstawiciele.
Więcej w artykule
Ręczne tuftowanie
Półmaszynowa metoda, w której pętelki wstrzeliwuje się pistoletem od spodu w tkaninę nośną i utrwala lateksem. Brak prawdziwych węzłów, to nie jest dywan wiązany.
Raj
Skala jakości dla Tabrizu, liczba węzłów w 7 cm. Wyższy Raj (50, 60, 70) wskazuje na większą gęstość.
Więcej w artykule
Repilage
Technika restauracji, w której brakujące węzły wiąże się na nowo w oryginalnym kolorze. W dywanach antycznych stabilizuje wartość.
Rezeda
Barwnik roślinny pozyskiwany z rezedy, daje promienne odcienie żółci, jeden z najstarszych barwników żółtych w dywanach orientalnych.
Więcej w artykule
Restauracja
Fachowe przywracanie uszkodzonych dywanów przez ponowne wiązanie węzłów oraz naprawę frędzli i krawędzi. Zachowuje wartość i substancję starych egzemplarzy.
Rozeta
Stylizowany kwiat widziany z góry, podstawowy element wielu wzorów allover i motywów bordiury.
RugMark
Pierwszy znak przeciwko pracy dzieci przy wiązaniu dywanów, założony w 1994 roku w Indiach. Na poziomie międzynarodowym w 2009 roku włączony do GoodWeave, w Indiach nadal działa jako RugMark India.
Więcej w artykule

S

Słoniowa stopa
Zachodnia nazwa handlowa gülu Tekke, ponieważ motyw przypomina ślady stóp słonia.
Sardar
Szczególna forma medalionu w klasycznych dywanach perskich, zwykle w kształcie gwiazdy lub rombu, z bogato opracowanymi narożnikami.
Shahrbaff
Perskie określenie jakości oznaczające "wiązany w mieście", drobniejsze tkanie manufakturowe, w przeciwieństwie do wiązania wiejskiego lub koczowniczego.
Więcej w artykule
Shirazi
Szczególna technika bocznej krajki w dywanach Qashqai i Shiraz, rozpoznawalna po naprzemiennych barwnych brzegach.
Więcej w artykule
Sygnatura
Imię mistrza lub nazwa manufaktury wplecione w dywan pismem z węzłów, zwykle w kartuszu przy górnym brzegu pola.
STEP Fair Trade
Szwajcarska certyfikacja dywanów z uczciwego handlu, założona w 1995 roku. Sprawdza godziwe płace, bezpieczne warunki pracy, standardy ekologiczne w farbiarniach oraz zakaz pracy dzieci.
Więcej w artykule
Sumak
Technika tkania na płasko, w której nici wątku owijają grupy nici osnowy. Daje strukturalną powierzchnię o wyglądzie haftu.
Więcej w artykule

Ś

Ślady moli
Ślady żerowania larw mola odzieżowego na wełnianym runie i osnowie. Rozpoznawalne po dziurach i zagłębieniach w runie.

T

Tkanina podstawowa
Nośny splot z osnowy i wątku, w który wplecione są węzły. Decyduje o stabilności i kształcie dywanu.
Talim
Perskie określenie wzoru do wiązania, rysunku na papierze w kratkę, na którym każdy węzeł jest przedstawiony. To odpowiednik europejskiego kartonu.
Więcej w artykule
Tencel / Lyocell
Nowocześniejszy wariant wiskozy z zamkniętym obiegiem rozpuszczalnika. Stosowany w drogich dywanach designerskich jako zamiennik jedwabiu.

U

Ubijanie wątku
Zagęszczanie rzędu wątku żelaznym grzebieniem po każdym rzędzie węzłów. Decyduje o zwartości tkaniny dywanu.
Utlenione kontury
Zapadnięte czarne lub ciemnobrązowe linie konturów, skutek zaprawy żelazowej. Charakterystyczny efekt reliefu w starych dywanach.
Unikat
Ręcznie wiązany dywan, którego wzór, kolorystyka i format istnieją tylko raz. Efekt indywidualnych projektów i rozpoznawalnej ręki poszczególnych tkaczy.

W

Wykończenie antyczne
Sztuczna metoda postarzania imitująca wygląd dywanów antycznych poprzez chemiczne pranie, suszenie na słońcu lub kontrolowane zużycie.
Więcej w artykule
Węzeł asymetryczny
Nadrzędne określenie węzła Senneh. W pełni oplata tylko jedną nić osnowy, wokół drugiej przędza przebiega luźno. Pozwala na drobniejsze, krzywoliniowe wzory.
Węzeł fałszywy
Zbiorcze określenie węzłów oszczędnościowych, takich jak jufti. Pomija nici osnowy, skraca czas pracy o połowę i o połowę skraca żywotność.
Wzór kompartmentowy
Podział pola wewnętrznego na równej wielkości prostokątne lub rombowe kompartmenty, z których każdy zawiera własny motyw.
Włos
Powierzchnia dywanu utworzona przez przycięte końcówki węzłów, nazywana też runem. Wysokość włosa różni się w zależności od stylu, od krótkiego (Nain) po długi (Gabbeh).
Więcej w artykule
Wełna z Ghazni
Afgańska wełna wysokogórska, bogata w lanolinę i elastyczna. Standardowy materiał dywanów Ziegler i Chobi.
Węzeł Ghiordes
Symetryczny węzeł turecki, stosowany głównie w dywanach anatolijskich i kaukaskich. Nić owija dwie nici osnowy w symetrycznym wzorze.
Więcej w artykule
Węzeł jufti
Węzeł wiązany wokół czterech nici osnowy zamiast dwóch. Oszczędza czas i materiał, lecz zmniejsza trwałość i wyrazistość motywu.
Więcej w artykule
Wełna korkowa
Szczególnie drobna i miękka wełna, zbierana z szyi i barków młodych owiec. Używana w najdrobniejszych dywanach perskich.
Więcej w artykule
Wełna jagnięca
Wełna z pierwszej strzyży owcy w wieku poniżej siedmiu miesięcy. Szczególnie miękka, częsta w drobnych perskich dywanach manufakturowych.
Wełna Manchester
Wysokiej jakości angielska wełna czesankowa, importowana do Persji w XIX wieku. Dziś synonim szczególnie lśniącej, równomiernej wełny.
Wełna nowozelandzka
Jasna, długowłóknista wełna żywa o wysokiej zawartości lanoliny. Ceniona za czystość i łatwość barwienia w wysokiej jakości dywanach wiązanych.
Węzeł otwarty
Węzeł, z którego wełna wychodzi pochylona w lewo lub w prawo. Zdradza kierunek wiązania, a tym samym często region pochodzenia.
Węzeł perski
Synonim węzła Senneh, w handlu często przeciwstawiany węzłowi tureckiemu.
Wzór raportu
Równomiernie powtarzająca się jednostka wzoru, wypełniająca całe pole dywanu. Podstawowa zasada wielu wzorów allover.
Wzór Szach Abbas
Klasyczny perski system wzorów z dużymi palmetami, pasmami chmur i splecionymi arabeskami, nazwany na cześć szacha Abbasa I (1571 do 1629). Powstał w safawidzkich manufakturach dworskich i do dziś charakteryzuje wytworne dywany miejskie z Isfahanu, Nain i Kaszanu.
Wełna żywa
Wełna z żywej owcy, w przeciwieństwie do wełny z padłych zwierząt lub ze skór garbarskich. Gwarantuje lanolinę i dłuższe włókno.
Wątek
Poziome nici podstawowe dywanu, przechodzące między nićmi osnowy w celu utrwalenia węzłów. Hamadan ma pojedynczy wątek, Bidjar dwa lub więcej.
Więcej w artykule
Węzeł Senneh
Asymetryczny węzeł perski, stosowany głównie w dywanach irańskich. Pozwala na większą drobność detali i łagodniejsze krzywe niż symetryczny węzeł Ghiordes.
Więcej w artykule
Węzeł symetryczny
Nadrzędne określenie węzła Ghiordes. Wełna równomiernie oplata dwie nici osnowy. Wytrzymały, o nieco grubszym rysunku wzoru.
Wełna tybetańska
Wełna wysokogórska o grubym przekroju włókna i wysokiej zawartości lanoliny. Charakterystyczna dla dywanów tybetańskich i nepalskich.
Węzeł tybetański
Węzeł wiązany wokół metalowego pręta umieszczonego poprzecznie na krośnie, charakterystyczny dla dywanów tybetańskich i nepalskich. Pozwala na szybkie wiązanie i miękki włos.
Więcej w artykule
Wiskoza
Włókno półsyntetyczne z celulozy drzewnej, często sprzedawane jako „jedwab bambusowy” lub „sztuczny jedwab”. Lśni, ale jest mało wytrzymałe.
Wagireh
Mały dywan próbny zawierający wszystkie motywy przyszłego dywanu wielkoformatowego, używany przez mistrzów wiązania jako wzór.
Więcej w artykule

Y

Yastik
Turecki format poduszkowy (około 50 × 90 cm), pierwotnie wiązany na poduszki diwanu.
Yatak
Turecki dywan do spania, grube runo, często praca koczowników Yörük.

Z

Zaprawa ałunowa
Najbardziej klasyczna zaprawa naturalna, wprowadza barwnik we włókno, nie uszkadzając go.
Zaprawa
Roztwór soli metali, który utrwala barwnik na włóknie. Ałun do czystych tonów, żelazo do ciemnych, chrom do barwników syntetycznych.
Zaprawa żelazowa
Zaprawa z siarczanu żelaza, przyciemnia tony i z czasem może korodować wełnę. Rozpoznawalna po zapadniętych czarnych liniach.
Złote pranie
Specjalna obróbka wykończeniowa, nadająca ciepły, złotożółty blask. Częsta w dywanach Ziegler przeznaczonych na rynek zachodni.
Zil-i-Sultan
Perski motyw z końca XIX wieku przedstawiający wazony i bukiety, nazwany na cześć Zil-i-Sultana, najstarszego syna szacha Kadżarów.

148 terminów zarejestrowanych. Słownik jest stale uzupełniany.

Czytaj dalej