Słownik
Najważniejsze terminy fachowe związane z dywanami orientalnymi, krótko i zrozumiale wyjaśnione.
A
- Abrasz
- Naturalne wahania koloru w polu dywanu, wynikające z różnych kąpieli barwiących lub rodzajów wełny. W dywanach ręcznie wiązanych abrasz uważany jest za znak jakości.
- Więcej w artykule
- Arabeska
- Krzywoliniowy ornament w kształcie gałęzi, złożony z motywów kwiatowych i listowia, powracający element w perskich dywanach manufakturowych.
- Więcej w artykule
- Art Silk
- Zbiorcze określenie imitacji jedwabiu z wiskozy, poliestru lub włókna bananowego. W handlu często myląco oznaczane jako jedwab.
B
- Bordiura
- Obramowanie wokół dywanu, zwykle składające się z kilku równoległych pasów o różnych motywach, otaczających pole centralne.
- Boteh
- Motyw w kształcie kropli lub migdała z zakrzywionym czubkiem, znany w Europie jako paisley. Pochodzenia perskiego.
- Więcej w artykule
- Brücke
- Przyjęta w handlu niemiecka nazwa chodnika: wąski, długi format o szerokości około 60 do 80 cm. Odpowiada perskiemu Kenareh.
- Barwniki chromowe
- Syntetyczne barwniki utrwalane w wełnie solami chromu. Bardzo odporne na światło, ale mniej żywe niż barwniki roślinne.
- Więcej w artykule
- Barwnik nietrwały
- Wczesny barwnik syntetyczny (zwłaszcza anilinowy około 1880 roku), który szybko blaknie na świetle lub przy praniu. Obniża wartość.
- Bordiura kuficzna
- Motyw bordiury ze stylizowanego arabskiego pisma kufi, w egzemplarzach kaukaskich szczególnie wyraziście uproszczony.
- Biegnący pies
- Geometryczny motyw bordiury przypominający stylizowanego psa w ruchu, częsty w dywanach kaukaskich.
- Bawełna merceryzowana
- Bawełna poddana działaniu ługu sodowego, lśni niemal jak jedwab i jest używana w dywanach modlitewnych jako imitacja jedwabiu.
- Barwniki roślinne
- Naturalne barwniki pochodzenia roślinnego: marzanna, indygo, rezeda, łupiny orzecha. Barwy nabierają głębi z biegiem czasu.
- Więcej w artykule
- Boczna krajka
- Wzmocniony brzeg boczny dywanu, owinięty ręcznie wokół zewnętrznych nici osnowy. Jej jakość odzwierciedla ogólną staranność wykonania.
- Więcej w artykule
- Bordiura kielichowa
- Wzór bordiury ze stylizowanych kielichów ze wznoszącymi się wiciami. Rozpowszechniony w dywanach kaukaskich i północno-zachodnioperskich.
C
- Care & Fair
- Niemiecka inicjatywa sprawiedliwego handlu europejskich importerów dywanów, założona w 1994 roku przez Manfreda Kerna. Składki członków od obrotu finansują szkoły i projekty socjalne w regionach wiązania dywanów.
- Więcej w artykule
- Chemiczne pranie
- Przemysłowa metoda prania z użyciem chloru lub herbaty, regulująca połysk i tonację barw. Standard w procesie showroomu w hamburskiej Speicherstadt.
- Cięcie reliefowe
- Wykonywane na gotowym dywanie wycinanie nożycami pojedynczych konturów, które nadaje wzorowi plastyczną głębię. Klasyczne w warsztatach w Pekinie i Tabrizie.
- Chintamani
- Buddyjski symbol złożony z trzech kul i dwóch wstęg, włączony ze sztuki azjatyckiej do dywanów osmańskich i kaukaskich.
- Więcej w artykule
- Chichi
- Styl kaukaski z północno-wschodniego Azerbejdżanu z drobną bordiurą o ukośnym wzorze.
D
- Dywan obrazowy
- Dywan o figuralnym wzorze ze scenami myśliwskimi, portretami lub motywami narracyjnymi. Często przeznaczony do zawieszenia na ścianie, rzadziej do chodzenia.
- Dosar
- Perski format około 200 × 300 cm, „dwa zar”, przeznaczony do salonu. Odpowiednik mniejszego formatu Dozar.
- Dozar
- Tradycyjny perski format około 200 × 130 cm, wywodzący się z "do zar", dawnej perskiej miary długości.
- Więcej w artykule
- Duktus
- Charakterystyczny, osobisty styl wiązania regionu lub tkacza, rozpoznawalny po prowadzeniu linii, konturach i wierności wzorowi.
- Dywan galeryjny
- Długi i wąski dywan, o długości 250 do 400 cm i szerokości 80 do 130 cm, przeznaczony do przedsionków i korytarzy.
- Więcej w artykule
- Dywan modlitewny
- Dywan z kierunkowym motywem mihrabu, używany przez muzułmanów do codziennej modlitwy. Łuk wskazuje na Mekkę podczas modlitwy.
- Więcej w artykule
- Dywan myśliwski
- Klasyczny perski temat z jeźdźcami i dzikimi zwierzętami w polu dywanu. Główne dzieła powstały w XVI wieku w Tabrizie i Kaszanie.
- Dywan koczowniczy
- Dywan wiązany przez plemiona koczownicze na przenośnych krosnach. Zazwyczaj z motywami geometrycznymi, solidną wełną i nieregularnymi wymiarami.
- Więcej w artykule
- Dywan czterech pór roku
- Perski dywan obrazowy z czterema polami, z których każde symbolizuje jedną porę roku poprzez roślinność, zwierzęta i zajęcia.
- Dywan vintage
- Półantyczny dywan w wieku około 30 do 80 lat, przefarbowany lub prany dla uzyskania stonowanego, współczesnego wyglądu. Kategoria napędzana przez trendy.
- Więcej w artykule
E
- Embossed
- Angielskie określenie dywanów z reliefowym strzyżeniem. Pierwotnie praca ręczna, dziś używane także dla wyrobów maszynowych jako termin marketingowy.
- Eslimi
- Perskie określenie wijącej się wici arabeskowej. Niesie palmety i rozety oraz wypełnia pole jako równomierna plecionka.
F
- Farsibaff
- „Wiązany po persku”. Drobna jakość wiejskich warsztatów, pośrednia między pracą miejską a koczowniczą.
- Frędzle
- Końcówki nici osnowy widoczne na dwóch krótszych bokach dywanu. Długość i stan zdradzają wiek i jakość.
- Więcej w artykule
G
- Galasy dębowe
- Bogate w garbniki narośla, dają czerń i ciemny brąz. Z czasem nadżerają wełnę (zaprawa żelazowa), typowe dla zapadniętych czarnych konturów.
- Gol Farang
- Motyw "kwiatu Franków" pochodzenia europejskiego: róże i bukiety naturalistyczne inspirowane motywami europejskimi i włączone do dywanów perskich.
- Więcej w artykule
- GoodWeave
- Międzynarodowa organizacja pozarządowa i znak przeciwko pracy dzieci w produkcji dywanów. Niezapowiedziane inspekcje zapewniają przejrzysty łańcuch dostaw, a każda etykieta ma weryfikowalny numer seryjny.
- Więcej w artykule
- Gül
- Ośmiokątny medalion charakterystyczny dla dywanów turkmeńskich i buchara. Każde plemię ma własną formę gül.
- Więcej w artykule
- Gęstość węzłów
- Liczba węzłów na metr kwadratowy, wskaźnik drobności i jakości. Perskie dywany wiejskie mieszczą się między 80 000 a 150 000 węzłów/m². Najdrobniejsze Isfahan i Qom przekraczają milion.
- Więcej w artykule
- Gül Salor
- Starszy gül Turkmenów Salor, często w ciemnej czerwieni. Często pełni rolę głównego gülu w zasłonach drzwiowych Hatschlu.
- Gül Tekke
- Plemienny gül Turkmenów Tekke, ośmiokątny, podzielony na cztery ćwiartki. Najbardziej znany turkmeński znak plemienny.
H
- Hatchlu (Ensi)
- Wzór w kształcie krzyża z czterema panelami, typowy dla turkmeńskich drzwi do namiotów, używany także jako dywan modlitewny. Krzyż dzieli pole na cztery panele.
- Więcej w artykule
- Heatset
- Termiczna metoda utrwalania przędzy syntetycznej (najczęściej polipropylenu). Stabilizuje cięte runo i zapewnia objętość oraz sprężystość.
- Henna
- Pomarańczowoczerwony barwnik roślinny, stosowany w dywanach beludżyjskich i turkmeńskich do ciepłych akcentów barwnych.
- Herati
- Klasyczny motyw allover: romb otaczający kwiat, otoczony zakrzywionymi liśćmi w kształcie ryby, częsty w perskich dywanach wiejskich.
- Więcej w artykule
I
- Indygo
- Głęboko niebieski barwnik roślinny, otrzymywany z rośliny indygowca, jeden z najważniejszych tradycyjnych barwników w produkcji dywanów orientalnych.
- Więcej w artykule
J
- Jedwab
- Najszlachetniejsze włókno do dywanów orientalnych, naturalnie błyszczące i bardzo wytrzymałe, odpowiednie dla najdrobniejszych gęstości. Używany w Qom, Hereke i Kaszmirze.
- Więcej w artykule
- Jakość wełny
- Kryteria oceny, takie jak długość włókna, zawartość lanoliny, połysk i elastyczność, które decydują o trwałości i wyglądzie dywanu wełnianego.
K
- Koszenila
- Barwnik zwierzęcy z czerwców, daje odcienie od karminowej czerwieni po purpurę. Stosowany w Anatolii i na Kaukazie od XVI wieku.
- Kaligrafia
- Arabskie lub perskie znaki pisma wplecione w dywan, często wersety, daty powstania lub sygnatury tkacza.
- Karachoph
- Podgrupa Kazak z dużym medalionem centralnym i czterema kwadratami w narożnikach. Jeden z najbardziej znanych wzorów Kazak.
- Karton (wzór dywanu)
- Wzór na papierze w kratkę, na którym każdy węzeł jest przedstawiony jako kolorowy kwadrat. Mistrzowie wiązania w manufakturze podążają za nim węzeł po węźle. W Iranie nazywa się Talim.
- Więcej w artykule
- Kartusz
- Podłużny medalion w bordiurze, często o łukowatym obrysie, mieszczący inskrypcje lub samodzielne ornamenty.
- Kilim
- Dywan tkany na płasko, bez włosa, powstający przez przeplatanie wątku i osnowy. Znany z graficznych motywów i wszechstronności zastosowania.
- Więcej w artykule
- Kellegi
- Perski format podłużny, około 150-200 × 350-500 cm, klasycznie układany w pozycji czołowej w zestawie trzech dywanów.
- Kenareh
- Perskie określenie chodnika, długiego i wąskiego dywanu używanego wzdłuż ściany lub w korytarzu.
- Więcej w artykule
- Kermes
- Starszy zwierzęcy barwnik czerwony z czerwców żyjących na dębach, przed koszenilą najważniejsze źródło głębokiej czerwieni.
- Klasyfikacja La
- Skala jakości dla Nain oparta na liczbie skręceń osnowy (4la, 6la, 9la, 12la). Mniej skręceń oznacza drobniejsze wiązanie.
- Więcej w artykule
L
- Lanolina
- Naturalny tłuszcz wełny, który zachowuje elastyczność włókna i odpycha brud. Agresywne pranie go usuwa i skraca żywotność dywanu.
- Lechek-Toranj
- Standardowy perski układ z centralnym medalionem i czterema ornamentami narożnymi. Schemat wielu dywanów Tabriz i Isfahan.
- Loribaff
- „Wiązany przez Lurów”. Jakość koczownicza i półkoczownicza z gór Zagros, często o charakterze Gabbeh.
- Lul
- Wewnętrzny rząd wątku między dwoma rzędami węzłów, utrwala węzły przed ubiciem. Widoczny jako cienka poprzeczna nić na spodzie dywanu.
Ł
- Łyse miejsca
- Obszary z całkowicie startym runem, zwykle na trasach przejścia. Bez repilage nie do naprawienia.
- Łupiny orzecha włoskiego
- Barwnik roślinny z zielonej łupiny, daje ciepły brąz aż po czarnobrązowy. Klasyczny dla linii konturowych.
M
- Motyw allover
- Ciągły wzór bez centralnego medalionu. Powtarzające się motywy wypełniają równomiernie całe pole dywanu.
- Motyw drzewa
- Drzewo życia jako centralny motyw obrazowy. Symbolizuje płodność, raj i oś kosmiczną, występuje często w dywanach modlitewnych i obrazowych.
- Marzanna
- Barwnik roślinny pozyskiwany z korzenia marzanny, daje ciepłe odcienie czerwieni, jeden z najstarszych i najważniejszych barwników naturalnych.
- Więcej w artykule
- Mafrash
- Wielkoformatowa torba koczowników do przechowywania rzeczy, wiązana lub tkana techniką sumak. Służyła do przewożenia dobytku.
- Mahi
- Wariant wzoru Herati zwany „rybą”, z wydłużonymi liśćmi. Typowy dla dywanów Bidjar i Hamadan.
- Medalion
- Centralny ornament, często w kształcie gwiazdy lub owalu, w polu dywanu. To znak rozpoznawczy klasycznych perskich dywanów manufakturowych.
- Więcej w artykule
- Mihrab
- Nisza modlitewna w dywanie modlitewnym, przedstawiona jako łuk portalu. Wskazuje na Mekkę podczas modlitwy.
- Więcej w artykule
- Mina Chaneh
- Raport allover z rozet w geometrycznej siatce. Blisko spokrewniony ze wzorem Mina Khani, lecz o surowszej kracie.
- Mina Khani
- Klasyczny motyw allover: stylizowane kwiaty połączone gałązkami, częsty w dywanach kurdyjskich i w perskich dywanach wiejskich.
- Mir-e-boteh
- Wzór allover z drobnych, gęsto ułożonych motywów boteh, który dał nazwę dywanowi Mir.
- Więcej w artykule
- Motyw zwierzęcy
- Stylizowane lub realistyczne przedstawienia ptaków, jeleni, lwów lub smoków. Często o symbolicznym znaczeniu ochrony i władzy.
- Motyw wazonowy
- Centralny wazon, z którego w pole wyrastają kwiatowe wici. Motyw przewodni klasycznych dywanów wazowych z Kermanu z XVII wieku.
N
- Naprężenie osnowy
- Naprężenie pionowych nici osnowy na krośnie. Nierównomierne naprężenie powoduje krzywe dywany i falowanie tkaniny.
- Niskie runo
- Wyraźnie zużyte, ale nienaruszone runo. Umiarkowanie obniża wartość, nie wyklucza restauracji.
- Nimbaff
- Perska klasyfikacja średniej gęstości węzłów. Oznacza dywany o mniej więcej połowie liczby węzłów dywanu Shahrbaff lub Farsibaff.
O
- Osnowa
- Pionowe nici podstawowe dywanu, naciągnięte na krośnie. Osnowa biegnie wzdłuż długości. Frędzle są jej widocznymi końcówkami.
- Więcej w artykule
- Ostróżka
- Roślinny barwnik żółty, obok rezedy drugie najważniejsze źródło żółci w dywanach perskich.
- Ornament narożny
- Cztery ornamenty narożne w polu dywanu, wokół centralnego medalionu, zwykle wykonane jako ćwierci medalionu.
- Więcej w artykule
Ö
- Öko-Tex Standard 100
- Znak dla tekstyliów potwierdzający brak substancji szkodliwych, stosowany także do dywanów. Bada pestycydy, metale ciężkie, formaldehyd, barwniki azowe i ftalany, ale nie mówi nic o społecznych warunkach produkcji.
- Więcej w artykule
P
- Ponownie strzyżony
- Wysokość runa sztucznie skrócona po wykonaniu, dla wyrazistości wzoru albo w celu ukrycia zużycia.
- Palmeta
- Klasyczny stylizowany kwiat widziany z góry, powracający element w perskich dywanach manufakturowych, często rozmieszczony na siatce lub wzdłuż gałęzi.
- Więcej w artykule
- Patyna
- Naturalne starzenie się powierzchni dywanu: łagodny połysk, lekko stonowane barwy i subtelne ślady użytkowania, które rozwijają się przez dziesięciolecia i podnoszą wartość obiektu.
- Więcej w artykule
- Patron tkacki
- Siatkowy szablon wiązania na papierze w kratkę, w którym każdy kwadrat odpowiada jednemu węzłowi i jednemu kolorowi. Pomost między projektem a krosnem.
- Pazyryk
- Najstarszy zachowany na świecie dywan ręcznie wiązany, odkryty w Ałtaju w 1947 roku i datowany na około IV wiek przed naszą erą.
- Więcej w artykule
- Poshti
- Mały perski dywan o wymiarach około 90 × 60 cm, używany jako poduszka do siedzenia lub aplikacja ścienna.
- Więcej w artykule
- Proweniencja
- Pełna, nieprzerwana historia pochodzenia i własności dywanu. W egzemplarzach antycznych decyduje o wartości.
- Plamy pleśni
- Brązowe plamy wywołane pleśnią z powodu wilgoci podczas przechowywania. Trudne do usunięcia, często obniżają wartość.
- Przefarbowany (overdyed)
- Dywan vintage farbowany wtórnie na intensywny kolor (najczęściej szary, niebieski lub antracytowy). Produkt designerski, nie oryginał.
- Pełne runo
- Dywan z niezużytym, kompletnym runem. Najwyższa kategoria stanu dla egzemplarzy używanych.
- Prany
- Płukanie stosowane po wiązaniu, które łagodzi świeże barwy i nadaje dywanowi vintage-owy połysk. Częste w Zieglerach i vintage.
- Więcej w artykule
- Pasmo obłoków
- Motyw bordiury w kształcie zwiniętej wstęgi, pochodzenia chińskiego, włączony do wzornictwa perskiego i tureckiego.
- Więcej w artykule
R
- Ręcznie wiązany
- Dywan, w którym włos powstaje węzeł po węźle, gdzie każda nić jest ręcznie wiązana wokół nici osnowy. To tradycyjna, pracochłonna metoda.
- Więcej w artykule
- Ręcznie tkany
- Dywan tkany na płasko, bez włosa, powstający przez przeplatanie wątku i osnowy. Kilim i sumak to najbardziej znani przedstawiciele.
- Więcej w artykule
- Ręczne tuftowanie
- Półmaszynowa metoda, w której pętelki wstrzeliwuje się pistoletem od spodu w tkaninę nośną i utrwala lateksem. Brak prawdziwych węzłów, to nie jest dywan wiązany.
- Raj
- Skala jakości dla Tabrizu, liczba węzłów w 7 cm. Wyższy Raj (50, 60, 70) wskazuje na większą gęstość.
- Więcej w artykule
- Repilage
- Technika restauracji, w której brakujące węzły wiąże się na nowo w oryginalnym kolorze. W dywanach antycznych stabilizuje wartość.
- Rezeda
- Barwnik roślinny pozyskiwany z rezedy, daje promienne odcienie żółci, jeden z najstarszych barwników żółtych w dywanach orientalnych.
- Więcej w artykule
- Restauracja
- Fachowe przywracanie uszkodzonych dywanów przez ponowne wiązanie węzłów oraz naprawę frędzli i krawędzi. Zachowuje wartość i substancję starych egzemplarzy.
- Rozeta
- Stylizowany kwiat widziany z góry, podstawowy element wielu wzorów allover i motywów bordiury.
- RugMark
- Pierwszy znak przeciwko pracy dzieci przy wiązaniu dywanów, założony w 1994 roku w Indiach. Na poziomie międzynarodowym w 2009 roku włączony do GoodWeave, w Indiach nadal działa jako RugMark India.
- Więcej w artykule
S
- Słoniowa stopa
- Zachodnia nazwa handlowa gülu Tekke, ponieważ motyw przypomina ślady stóp słonia.
- Sardar
- Szczególna forma medalionu w klasycznych dywanach perskich, zwykle w kształcie gwiazdy lub rombu, z bogato opracowanymi narożnikami.
- Shahrbaff
- Perskie określenie jakości oznaczające "wiązany w mieście", drobniejsze tkanie manufakturowe, w przeciwieństwie do wiązania wiejskiego lub koczowniczego.
- Więcej w artykule
- Shirazi
- Szczególna technika bocznej krajki w dywanach Qashqai i Shiraz, rozpoznawalna po naprzemiennych barwnych brzegach.
- Więcej w artykule
- Sygnatura
- Imię mistrza lub nazwa manufaktury wplecione w dywan pismem z węzłów, zwykle w kartuszu przy górnym brzegu pola.
- STEP Fair Trade
- Szwajcarska certyfikacja dywanów z uczciwego handlu, założona w 1995 roku. Sprawdza godziwe płace, bezpieczne warunki pracy, standardy ekologiczne w farbiarniach oraz zakaz pracy dzieci.
- Więcej w artykule
- Sumak
- Technika tkania na płasko, w której nici wątku owijają grupy nici osnowy. Daje strukturalną powierzchnię o wyglądzie haftu.
- Więcej w artykule
Ś
- Ślady moli
- Ślady żerowania larw mola odzieżowego na wełnianym runie i osnowie. Rozpoznawalne po dziurach i zagłębieniach w runie.
T
- Tkanina podstawowa
- Nośny splot z osnowy i wątku, w który wplecione są węzły. Decyduje o stabilności i kształcie dywanu.
- Talim
- Perskie określenie wzoru do wiązania, rysunku na papierze w kratkę, na którym każdy węzeł jest przedstawiony. To odpowiednik europejskiego kartonu.
- Więcej w artykule
- Tencel / Lyocell
- Nowocześniejszy wariant wiskozy z zamkniętym obiegiem rozpuszczalnika. Stosowany w drogich dywanach designerskich jako zamiennik jedwabiu.
U
- Ubijanie wątku
- Zagęszczanie rzędu wątku żelaznym grzebieniem po każdym rzędzie węzłów. Decyduje o zwartości tkaniny dywanu.
- Utlenione kontury
- Zapadnięte czarne lub ciemnobrązowe linie konturów, skutek zaprawy żelazowej. Charakterystyczny efekt reliefu w starych dywanach.
- Unikat
- Ręcznie wiązany dywan, którego wzór, kolorystyka i format istnieją tylko raz. Efekt indywidualnych projektów i rozpoznawalnej ręki poszczególnych tkaczy.
W
- Wykończenie antyczne
- Sztuczna metoda postarzania imitująca wygląd dywanów antycznych poprzez chemiczne pranie, suszenie na słońcu lub kontrolowane zużycie.
- Więcej w artykule
- Węzeł asymetryczny
- Nadrzędne określenie węzła Senneh. W pełni oplata tylko jedną nić osnowy, wokół drugiej przędza przebiega luźno. Pozwala na drobniejsze, krzywoliniowe wzory.
- Węzeł fałszywy
- Zbiorcze określenie węzłów oszczędnościowych, takich jak jufti. Pomija nici osnowy, skraca czas pracy o połowę i o połowę skraca żywotność.
- Wzór kompartmentowy
- Podział pola wewnętrznego na równej wielkości prostokątne lub rombowe kompartmenty, z których każdy zawiera własny motyw.
- Włos
- Powierzchnia dywanu utworzona przez przycięte końcówki węzłów, nazywana też runem. Wysokość włosa różni się w zależności od stylu, od krótkiego (Nain) po długi (Gabbeh).
- Więcej w artykule
- Wełna z Ghazni
- Afgańska wełna wysokogórska, bogata w lanolinę i elastyczna. Standardowy materiał dywanów Ziegler i Chobi.
- Węzeł Ghiordes
- Symetryczny węzeł turecki, stosowany głównie w dywanach anatolijskich i kaukaskich. Nić owija dwie nici osnowy w symetrycznym wzorze.
- Więcej w artykule
- Węzeł jufti
- Węzeł wiązany wokół czterech nici osnowy zamiast dwóch. Oszczędza czas i materiał, lecz zmniejsza trwałość i wyrazistość motywu.
- Więcej w artykule
- Wełna korkowa
- Szczególnie drobna i miękka wełna, zbierana z szyi i barków młodych owiec. Używana w najdrobniejszych dywanach perskich.
- Więcej w artykule
- Wełna jagnięca
- Wełna z pierwszej strzyży owcy w wieku poniżej siedmiu miesięcy. Szczególnie miękka, częsta w drobnych perskich dywanach manufakturowych.
- Wełna Manchester
- Wysokiej jakości angielska wełna czesankowa, importowana do Persji w XIX wieku. Dziś synonim szczególnie lśniącej, równomiernej wełny.
- Wełna nowozelandzka
- Jasna, długowłóknista wełna żywa o wysokiej zawartości lanoliny. Ceniona za czystość i łatwość barwienia w wysokiej jakości dywanach wiązanych.
- Węzeł otwarty
- Węzeł, z którego wełna wychodzi pochylona w lewo lub w prawo. Zdradza kierunek wiązania, a tym samym często region pochodzenia.
- Węzeł perski
- Synonim węzła Senneh, w handlu często przeciwstawiany węzłowi tureckiemu.
- Wzór raportu
- Równomiernie powtarzająca się jednostka wzoru, wypełniająca całe pole dywanu. Podstawowa zasada wielu wzorów allover.
- Wzór Szach Abbas
- Klasyczny perski system wzorów z dużymi palmetami, pasmami chmur i splecionymi arabeskami, nazwany na cześć szacha Abbasa I (1571 do 1629). Powstał w safawidzkich manufakturach dworskich i do dziś charakteryzuje wytworne dywany miejskie z Isfahanu, Nain i Kaszanu.
- Wełna żywa
- Wełna z żywej owcy, w przeciwieństwie do wełny z padłych zwierząt lub ze skór garbarskich. Gwarantuje lanolinę i dłuższe włókno.
- Wątek
- Poziome nici podstawowe dywanu, przechodzące między nićmi osnowy w celu utrwalenia węzłów. Hamadan ma pojedynczy wątek, Bidjar dwa lub więcej.
- Więcej w artykule
- Węzeł Senneh
- Asymetryczny węzeł perski, stosowany głównie w dywanach irańskich. Pozwala na większą drobność detali i łagodniejsze krzywe niż symetryczny węzeł Ghiordes.
- Więcej w artykule
- Węzeł symetryczny
- Nadrzędne określenie węzła Ghiordes. Wełna równomiernie oplata dwie nici osnowy. Wytrzymały, o nieco grubszym rysunku wzoru.
- Wełna tybetańska
- Wełna wysokogórska o grubym przekroju włókna i wysokiej zawartości lanoliny. Charakterystyczna dla dywanów tybetańskich i nepalskich.
- Węzeł tybetański
- Węzeł wiązany wokół metalowego pręta umieszczonego poprzecznie na krośnie, charakterystyczny dla dywanów tybetańskich i nepalskich. Pozwala na szybkie wiązanie i miękki włos.
- Więcej w artykule
- Wiskoza
- Włókno półsyntetyczne z celulozy drzewnej, często sprzedawane jako „jedwab bambusowy” lub „sztuczny jedwab”. Lśni, ale jest mało wytrzymałe.
- Wagireh
- Mały dywan próbny zawierający wszystkie motywy przyszłego dywanu wielkoformatowego, używany przez mistrzów wiązania jako wzór.
- Więcej w artykule
Y
- Yastik
- Turecki format poduszkowy (około 50 × 90 cm), pierwotnie wiązany na poduszki diwanu.
- Yatak
- Turecki dywan do spania, grube runo, często praca koczowników Yörük.
Z
- Zaprawa ałunowa
- Najbardziej klasyczna zaprawa naturalna, wprowadza barwnik we włókno, nie uszkadzając go.
- Zaprawa
- Roztwór soli metali, który utrwala barwnik na włóknie. Ałun do czystych tonów, żelazo do ciemnych, chrom do barwników syntetycznych.
- Zaprawa żelazowa
- Zaprawa z siarczanu żelaza, przyciemnia tony i z czasem może korodować wełnę. Rozpoznawalna po zapadniętych czarnych liniach.
- Złote pranie
- Specjalna obróbka wykończeniowa, nadająca ciepły, złotożółty blask. Częsta w dywanach Ziegler przeznaczonych na rynek zachodni.
- Zil-i-Sultan
- Perski motyw z końca XIX wieku przedstawiający wazony i bukiety, nazwany na cześć Zil-i-Sultana, najstarszego syna szacha Kadżarów.
148 terminów zarejestrowanych. Słownik jest stale uzupełniany.
Czytaj dalej
Produkcja dywanów orientalnych
Jak z wełny, jedwabiu i barwników roślinnych powstaje ręcznie wiązane dzieło sztuki, krok po kroku.
CzytajRozpoznawanie dywanów orientalnych
Najważniejsze cechy pozwalające odróżnić prawdziwy ręcznie wiązany dywan orientalny od imitacji.
CzytajW 7 krokach do znawcy
Krótkie wprowadzenie dla początkujących, od pierwszego pojęcia do decyzji zakupowej w siedmiu lekcjach.
Czytaj