Dywany vintage jako inwestycja
Dywan vintage może być inwestycją. Może nią też nie być. Ta strona pokazuje, które egzemplarze faktycznie zyskały na rynkach aukcyjnych, po czym można je rozpoznać i jaką strategię trzymania można z tego wyprowadzić.
#Które dywany vintage mają charakter inwestycyjny?
Większość dywanów vintage nie jest instrumentem inwestycyjnym. Chodnik Hamadan z lat 70. w średniej jakości i za 30 lat nie pokaże wzrostu wartości, lecz po prostu się zużyje. Obszar inwestycyjny ogranicza się do trzech kategorii: sygnowanych egzemplarzy manufakturowych, antycznych dywanów plemiennych i koczowniczych sprzed 1920 roku oraz egzemplarzy z udokumentowaną proweniencją.
Kategoria pierwsza: sygnowane egzemplarze z uznanych domów. Habibian-Nain, Seirafian-Isfahan, Davari-Isfahan, Salahi-Qom, Memarian-Tabriz. Te manufaktury mają aktywny rynek kolekcjonerski z udokumentowanymi wynikami aukcyjnymi od lat 90. Rozwój wartości: możliwy do sprawdzenia, ale nieprzewidywalny.
Kategoria druga: antyczne dywany koczownicze i plemienne sprzed 1920 roku. Główne dywany Tekke, wczesny Kazak, Yomud, Salor, wczesne egzemplarze kurdyjskie. Są dziś towarem kolekcjonerskim z ugruntowanym międzynarodowym rynkiem. Rozwój wartości: najlepsze egzemplarze w dobrym stanie najpewniej utrzymują wartość.
Kategoria trzecia: udokumentowana proweniencja. Dywany ze słynnych kolekcji, z dawnych rezydencji ambasadorskich, z udokumentowanego przebiegu aukcyjnego. Tu liczy się nie tylko substancja, lecz historia. Narzut za proweniencję w stosunku do stylistycznie identycznych egzemplarzy bez historii może być znaczny.
#Jakie dywany nie nadają się na inwestycję?
Najczęstsze pomyłki to niesygnowana produkcja z lat 60. do 80., imitacje, współczesne Gabbeh i Ziegler oraz dywany maszynowe.
Generyczna produkcja manufakturowa z lat 60. do 80. bez sygnatury. Bidjar lub Heriz z tego okresu, bez udokumentowanej manufaktury, mniej więcej utrzymuje wartość przez 30 lat, lecz nie zyskuje istotnie. Po uwzględnieniu inflacji takie egzemplarze najczęściej wręcz tracą wartość.
Imitacje indo-perskie i pakistańskie. Wiązane na wzór perski, lecz bez wartości manufakturowej. Indo-Bidjar, pakistańskie imitacje Tabriz. Te egzemplarze po zakupie wyraźnie tracą na wartości i rzadko to odrabiają.
Gabbeh i Ziegler ze współczesnej produkcji komercyjnej. Mimo ładnego wyglądu te style nie mają ugruntowanych rynków aukcyjnych. Produkowane w ilości dopiero od lat 80., brakuje im historycznej głębi potrzebnej dla wartości kolekcjonerskiej.
Maszynowo produkowane dywany vintage. Nawet jeśli mają 50 lat i leżały w salonie babci, egzemplarze maszynowe nie mają rynku kolekcjonerskiego ani wzrostu wartości.
#Jak długo trzymać dywan vintage?
Dywan vintage trzeba trzymać co najmniej 15 do 20 lat, dobrze przechowywać i dokumentować.
Po pierwsze, okres trzymania minimum 15 do 20 lat. Cykle rynku aukcyjnego są dłuższe niż na rynkach akcji, a duże domy aukcyjne pobierają od sprzedającego prowizję i opłaty, które pochłaniają odczuwalną część ceny młotkowej. Kto sprzedaje już po pięciu latach, traci marżę na opłatach.
Po drugie, prawidłowe przechowywanie. Dywan, który ma być inwestycyjny, musi być przechowywany w stabilnych warunkach klimatycznych, bez bezpośredniego światła słonecznego, z profesjonalnym praniem co 3 do 5 lat, chroniony przed molami. Hamburskie magazyny są pod tym względem historycznie zoptymalizowane.
Po trzecie, utrzymywanie dokumentacji. Dowód zakupu, ekspertyza autentyczności, historia renowacji, dowód ubezpieczenia. Bez pełnej dokumentacji wartość odsprzedażowa jest wyraźnie niższa.
#Gdzie wycenia się i licytuje dywany kolekcjonerskie?
Najważniejsze domy aukcyjne dla dywanów kolekcjonerskich to Sotheby's (Londyn, Nowy Jork), Christie's (Londyn, Nowy Jork), Skinner (Boston, obecnie część Bonhams), Rippon Boswell (Wiesbaden, rynek niemiecki), Lyon & Turnbull (Edynburg).
Ceny aukcyjne są publicznie dostępne w bazach danych tych domów. Dla zgrubnej wyceny: wyszukać porównywalny dywan z aukcji ostatnich 5 lat i wziąć cenę sprzedaży jako odniesienie. Publikowane wyniki zwykle zawierają opłatę kupującego. Do sprzedającego trafia cena młotkowa pomniejszona o prowizję, czyli wyraźnie mniej niż opublikowana cena.
Dla wyceny prywatnej w Niemczech są certyfikowani rzeczoznawcy (Bundesverband öffentlich bestellter und vereidigter Sachverständiger). Pisemna wycena jest istotna dla ubezpieczenia oraz spraw spadkowych, a honorarium zależy od nakładu pracy.
W przypadku egzemplarzy poniżej 5 000 euro wartości kolekcjonerskiej nakład rzadko się opłaca. Tu wystarczy ocena u doświadczonego hamburskiego handlarza.