Wartość i jakość

Dywan ma trzy wartości, które nie są tym samym. Czym jest. Skąd pochodzi. Ile ktoś za niego płaci. Większości kupujących wystarczy ta pierwsza, i tak właśnie powinno być.

Pierwsza wartość tkwi w materiale i wykonaniu. Korkowa wełna z górskich owiec, rosnąca powoli w chłodnym klimacie, ma długie i mocne włókna. Po latach chodzenia po niej tylko piękniej połyskuje. Spokojne, równomierne wiązanie wytrzymuje całe życie. Farby naturalne z marzanny, indygo czy łupiny orzecha włoskiego rozwijają przez dziesięciolecia patynę, której żaden nowy dywan mieć nie może.

Sama gęstość węzłów niewiele mówi o jakości. Gabbeh z 60 000 węzłów na metr kwadratowy jest dokładnie taki, jaki ma być, bo tak powinno być, żyje mocnym materiałem i spokojną powierzchnią. Subtelny Isfahan pokazuje swoją klasę dopiero przy milionie węzłów. Liczy się gęstość węzłów w stosunku do typu, wełny i zadania, jakie dywan spełnia.

Druga wartość to pochodzenie. Kto związał dywan, w której manufakturze, w jakim regionie, w której dekadzie. Ziegler z Ghazni to coś własnego, wełna pochodzi z afgańskich wyżyn, projekt kontynuuje tradycję końca dziewiętnastego wieku, każdy egzemplarz jest unikatem swojej manufaktury. Nain Toudeshk nosi sygnaturę swojego mistrza. Stary Heriz opowiada o regionie tkackim, w którym rzemiosło przekazywane jest od pokoleń. Pochodzenie staje się ważne, gdy ktoś kolekcjonuje, dziedziczy lub odsprzedaje. Jest warstwą, w której uwidacznia się historia.

Trzecia wartość rodzi się na rynku. Pokazuje, ile kolekcjonerzy i domy aukcyjne płacą dziś za porównywalne egzemplarze. Ta warstwa dotyczy wąskiego, lecz fascynującego wycinka świata: antyków kaukaskich, sygnowanych egzemplarzy z Tabrizu lub Isfahanu, starych Herizów, niektórych wczesnych Gabbehów. Współczesny Ziegler nie porusza się w tym rynku kolekcjonerskim. Ma substancję, siłę kompozycyjną i trwałość, to jego własna kategoria, najczęściej właśnie odpowiednia do mieszkania.

Dla większości kupujących najmocniej liczy się pierwsza wartość. Kto szuka dywanu do salonu, chce materiału, który wytrzyma, kolorów, które się nie zmęczą, i wykonania, które po dwudziestu latach wciąż utrzyma się w formie. Pochodzenie i wartość rynkowa wchodzą w grę, gdy ktoś kolekcjonuje lub szuka egzemplarza z historią.

Przed zakupem warto wiedzieć, w jakiej roli się występuje. To ona rozstrzyga, jakie pytania się stawia i jakie odpowiedzi się liczą.