Loribaft

Dywany Loribaft to drobne, wysokorunowe dywany nomadyczne z gór Zagros na południowym zachodzie Persji. Uchodzą za wartościową, gęstrzej wiązaną siostrę Gabbeh: ta sama czysta wełna, ten sam ciepły charakter barwny, ale precyzyjniejsze motywy i spokojniejsze, drobniejsze runo. Wiązane są przez plemiona Lor, należące do najstarszych ludów pasterskich regionu.

Czym jest dywan Loribaft?

Loribaft to ręcznie wiązany dywan wełniany Lorów, który łączy rustykalną tradycję Gabbeh z drobniejszym wiązaniem. Nazwa składa się z „Lori", określenia ludu, i „baft", perskiego słowa oznaczającego wiązany lub tkany. Dosłownie Loribaft oznacza więc po prostu „wiązany przez Lorów".

W porównaniu z klasycznym Gabbeh Loribaft jest gęściej wykonany, runo nieco niższe, a rysunek czytelniejszy. Tam gdzie Gabbeh stawia w pełni na duże powierzchnie barw, Loribaft pokazuje częściej rozpoznawalny motyw środkowy i wypracowaną bordiurę. Oba należą do tej samej rodziny południowo-zachodniopersyjskich dywanów perskich, różnią się jednak wyczuwalnie stopniem drobności.

Pochodzenie

Lorowie, zwani także Lurami, osiedlają się w zachodnim Zagrosie, przede wszystkim w Lorestanie i w przyległej prowincji Czahar Mahal o Bachtiari. Przez pokolenia prowadzili półkoczowniczy tryb życia z sezonowymi wędrówkami między letnimi a zimowymi pastwiskami. Z tego stylu życia pochodzi praktyczny, mocny charakter ich dywanów, które początkowo powstawały na własny użytek w namiocie.

Jako odrębne określenie handlowe Loribaft uwidocznił się mocniej dopiero w ostatnich dekadach, gdy wzrosło zapotrzebowanie na drobne, naturalnie barwione dywany wełniane, a Lorowie zaczęli wiązać celowo na eksport. Jakość była przy tym stopniowo doskonalona, podczas gdy stare wzory i barwienie roślinne pozostały zachowane. Tym samym Loribaft dzieli historię Gabbeh, którego powtórne odkrycie od lat 80. XX wieku przygotowało drogę.

Wzory i kolory

Dywany Loribaft pokazują geometryczne wzory ze spokojną, czytelną budową. Rozpowszechnione są duży, stylizowany środkowy medalion i mniejsze geometryczne motywy rzucane w polu. Bordiury podejmują tradycyjne perskie motywy, jak rozety lub palmety, najczęściej w silnie uproszczonej, geometrycznej formie. Stylizowane zwierzęta i motywy drzewa życia występują, ustępują jednak płaskiemu, kierunkowemu działaniu.

Świat barw jest ziemisty i ciepły: rdza i czerwień cegły, brąz, wielbłąd i beż tworzą tło, do tego dołączają akcenty ciemnego błękitu, czerni i okazjonalnie zieleni. Te tony powstają z tradycyjnych roślinnych barwników regionu. Jak w Gabbeh ręcznie przędziona i ręcznie barwiona wełna daje lekkie przejścia barwne, abrasz, który daje dywanom głębię, nie działając niespokojnie.

Materiał i technika wiązania

Dywany Loribaft składają się z czystej żywej wełny. Runo jest z wytrzymałej wełny lokalnych górskich owiec, cenionej za naturalny połysk. Osnowa i wątek są również z wełny, co nadaje dywanowi elastyczność i ciepłe wrażenie leżenia. W niektórych jakościach stosowana jest bawełniana osnowa, co pozwala na nieco bardziej płaską i stabilną wymiarowo budowę.

Wiązanie odbywa się asymetrycznym węzłem perskim, węzłem sennejskim, który umożliwia czyste przedstawienie geometrycznych motywów. Runo pozostawia się wyższym niż w klasycznym dywanie perskim, lecz niższym i bardziej równomiernym niż w Gabbeh, z czego wynika typowa mieszanka miękkiego chwytu i czytelnego rysunku. Podstawy powstawania przy krośnie znajdują się w Przeglądzie produkcji, użyte materiały są tam również wyjaśnione.

Gęstość węzłów i jakość

Gęstość węzłów dywanu Loribaft wynosi około 80 000 do 200 000 węzłów na metr kwadratowy i tym samym średnio wyżej niż w klasycznym Gabbeh. Właśnie to drobniejsze wiązanie jest znakiem firmowym stylu: pozwala na czystsze kontury i drobniejsze motywy bez rezygnowania z wysokorunowego, miękkiego charakteru.

Jak gęstość węzłów wpływa na jakość i cenę, omawia osobny wpis. W Loribaft obok gęstości decydujące są jakość wełny, czystość naturalnych barw oraz czystość prowadzenia wzoru. Wartościowe egzemplarze łączą drobne, równomierne wiązanie z żywą wełną nomadycznej tradycji.

Loribaft, Gabbeh i pokrewne dywany nomadyczne w porównaniu

Styl	Plemię / pochodzenie	Gęstość węzłów	Charakter
Loribaft	plemiona Lor, Zagros	ok. 80 000 – 200 000 węzłów/m²	drobny, gęsty wariant Gabbeh, czytelne motywy
Gabbeh	Qashqai i Lor, Fars i Zagros	ok. 40 000 – 200 000 węzłów/m²	gruby, wysokorunowy, abstrakcyjny
Kaschkuli	podgrupa Qashqai, Fars	ok. 100 000 – 250 000 węzłów/m²	najdrobniejsze wiązanie nomadyczne, płaskie
Yalameh	bliskie Qashqai plemię, Fars	ok. 60 000 – 140 000 węzłów/m²	zestawiane medaliony rombowe
Bachtiar	Bachtiari, Zagros	ok. 80 000 – 200 000 węzłów/m²	wzór ogrodowy, mocna jakość wiejska
Ghashghai	konfederacja Qashqai, Fars	ok. 80 000 – 180 000 węzłów/m²	medaliony, motywy zwierzęce

Ile wart jest dywan Loribaft?

Wartość Loribaft kieruje się gęstością węzłów, jakością wełny, barwieniem, wielkością, wiekiem i zachowaniem. Dzięki drobniejszemu wiązaniu Loribaft mieści się średnio powyżej prostego Gabbeh, pozostaje jednak przystępny w stosunku do drobnych dywanów miejskich, jak Isfahan czy Nain. Wartościotwórcze są ręcznie przędziona wełna, czysto roślinne barwy oraz czyste, gęste wiązanie.

Ponieważ ilości produkcyjne są przez tradycyjne wytwarzanie ograniczone, dobre egzemplarze Loribaft są poszukiwane przez znawców. Klasyfikację wartości rynkowej dają Przegląd wartości dywanu i ogólne Porady przy zakupie.

Jak rozpoznać prawdziwy dywan Loribaft?

Typowe cechy autentycznego, ręcznie wiązanego Loribaft to:

• Czysto wełniana struktura: runo, osnowa i wątek składają się zwykle w całości z wełny, przędza wydaje się ręcznie przędziona.
• Drobniejszy niż Gabbeh: wiązanie jest gęstsze, motywy są wyraźniej konturowane, runo nieco niższe.
• Ziemiste barwy naturalne z abraszem: tony rdzy, brązu i beżu z lekkimi przejściami barwnymi świadczą o barwieniu roślinnym.
• Ręcznie wiązany spód: wzór czytelnie odznacza się na spodzie, węzły są widoczne.
• Frędzle jako część osnowy: frędzle są wydłużonymi nićmi osnowy, nie doszywanymi.
• Geometryczny środkowy medalion: czytelny środek z geometrycznymi motywami rzucanymi jest charakterystyczny.

Jak sprawdzić materiał, wiązanie i pochodzenie, opisuje poradnik Jak rozpoznać dywan, uzupełniony przez Jak rozpoznać pochodzenie.

Pielęgnacja

Średnio wysokie wełniane runo Loribaft jest łatwe w pielęgnacji i długowieczne. Regularne odkurzanie w kierunku runa wystarczy na co dzień, najlepiej bez obrotowej szczotki. Plamy natychmiast wchłaniać czystą wodą i czystą ściereczką, nie pocierać. Profesjonalne czyszczenie co trzy do pięciu lat, zależnie od obciążenia, zachowuje wełnę i barwy. Długiego bezpośredniego nasłonecznienia należy unikać. Więcej w Przeglądzie pielęgnacji.

Najczęstsze pytania

Jaka jest różnica między Loribaftem a Gabbeh?

Loribaft i Gabbeh pochodzą oba z Zagrosu i dzielą wełnę oraz charakter barwny. Loribaft wiązany jest przez Lorów i jest drobniejszym, gęstrzej wykonanym wariantem z czytelniejszymi motywami i nieco niższym runem. Gabbeh jest grubszy, wyższorunowy i w rysunku swobodniejszy oraz bardziej abstrakcyjny.

Czy dywany Loribaft są odpowiednie dla alergików?

Dywany Loribaft są z czystej żywej wełny i barwione tradycyjnie naturalnymi barwnikami. Wełna raczej wiąże kurz, niż go wzbija. Przy znanej wrażliwości zaleca się jednak regularne odkurzanie i okazjonalne profesjonalne czyszczenie.

Ile kosztuje dywan Loribaft?

Dzięki drobniejszemu wiązaniu Loribaft mieści się zwykle powyżej prostego Gabbeh, pozostaje jednak tańszy niż drobne dywany miejskie. Cenę określają gęstość węzłów, jakość wełny, barwienie, wielkość i stan.

Jak rozpoznam prawdziwego Loribaft?

Po czysto wełnianej strukturze, gęstrzym wiązaniu w stosunku do Gabbeh, ziemistych barwach naturalnych z lekkim abraszem i frędzlach, które są częścią osnowy. Spód pokazuje wzór czytelnie i lekko nieregularnie.

Czym Loribaft różni się od Kaschkuli?

Kaschkuli to plotka Qashqai z Fars i uchodzi za najdrobniejszą wyroby nomadyczną regionu, z płaszczejszym runem i bardzo czytelnymi medalionami rombowymi. Loribaft pochodzi od Lorów, jest wyższorunowy i bliższy tradycji Gabbeh.

Jak prawidłowo pielęgnować dywan Loribaft?

Regularnie odkurzać w kierunku runa, plamy natychmiast osuszać czystą wodą i nie pocierać. Profesjonalne czyszczenie co trzy do pięciu lat i ochrona przed długim bezpośrednim nasłonecznieniem zachowują wełnę i barwy.

Czy Loribaft z czasem zyskuje patynę?

Tak. Wartościowa wełna i naturalne barwniki rozwijają z latami ciepłą, lekko stonowaną patynę, bez matowienia barw. Ta przemiana uchodzi za pożądaną cechę dywanów wełnianych barwionych naturalnie.