Handgeknoopt
Handgeknoopte oosterse tapijten ontstaan knoop voor knoop in handwerk. Een knoper legt acht- tot twaalfduizend knopen per dag. Een fijne Isfahan met een miljoen knopen per vierkante meter vraagt zo meer dan een jaar werk. Deze pagina toont het volledige traject van scheerwol tot afgewerkt tapijt.
#Materiaal
De basis van elk oosters tapijt zijn zorgvuldig gekozen grondstoffen. Schapenwol vormt de meest voorkomende pool, afhankelijk van de regio worden ook kurkwol, Ghazni-wol of merinowol gebruikt. Katoen dient meestal als ketting en inslag, omdat het vormvast en scheurbestendig is. Zijde geeft fijne tapijten hun karakteristieke glans en maakt extreem hoge knoopdichtheden mogelijk, bijvoorbeeld bij Isfahan- of Ghom-tapijten. De kwaliteit van de grondstoffen bepaalt grotendeels de grip, duurzaamheid en waardeontwikkeling van een tapijt.
#Verving
Traditioneel worden oosterse tapijten geverfd met plantaardige kleuren: meekrap levert warme roodtinten, indigo het typische blauw, reseda (wouw) een helder geel. De natuurlijke kleurstoffen reageren verschillend op wol en zijde en zorgen zo voor levendige kleurverlopen, de zogenaamde abrash. Sinds de 19e eeuw worden ook synthetische kleurstoffen gebruikt, die een gelijkmatigere verving mogelijk maken. Hoogwaardige tapijten gebruiken vaak chroomkleuren, die bijzonder lichtecht en wasecht zijn.
#Patroonontwerp
Het patroonontwerp is de artistieke ziel van het tapijt. In manufacturen werken knopers met een karton, een millimetergenauw voorbeeld op papier, waarop elke knoop als gekleurd vakje is weergegeven. In Iran heet deze notatie talim. Nomadische knoopsters werken daarentegen vaak uit het hoofd en geven overgeleverde patronen van generatie op generatie door. De patronen lopen van streng geometrische vormen (typisch voor nomadentapijten) tot vloeiende arabesken en bloemranken (typisch voor stadsmanufacturen).
#Knoping
Bij het handknopen wordt elke afzonderlijke pooldraad om twee ketdraden geslagen en met een mes afgesneden. De twee belangrijkste knooptypen zijn de symmetrische Ghiordes-knoop (Turks) en de asymmetrische Senneh-knoop (Perzisch). De Perzische knoop laat fijnere patronen en hogere knoopdichtheden toe. Een knoper legt ongeveer 8.000 tot 12.000 knopen per dag, een fijne Isfahan met een miljoen knopen per vierkante meter kan zo meerdere jaren werk vragen. De knoopdichtheid is een van de belangrijkste kwaliteitskenmerken en wordt aangegeven in knopen per vierkante meter.
#Afwerking
Na het knopen wordt het tapijt van het weefgetouw gesneden en doorloopt het meerdere afwerkingsstappen. Het scheren maakt de poolhoogte gelijk en brengt het patroon tot zijn recht. Vervolgens wordt het tapijt gewassen, dit verwijdert stof en overtollige kleurstof en geeft de pool zijn zijdezachte glans. Na het drogen en spannen worden de franjes en kanten gefixeerd. Bij sommige stijlen, zoals Ziegler of vintage, volgt een extra wasbeurt met speciale oplossingen om de karakteristiek gedempte kleurtoon te bereiken.
Verder lezen
Productie van oosterse tapijten
Hoe uit wol, zijde en plantaardige verf een handgeknoopt kunstwerk ontstaat, stap voor stap uitgelegd.
LezenMaterialen voor oosterse tapijten
Scheerwol, zijde, katoen, jute en synthetisch. Wat elke vezel onderscheidt, waar zij geschikt voor is en hoe zij aanvoelt.
LezenOosterse tapijten herkennen
De belangrijkste controlepunten om een echt handgeknoopt oosters tapijt van imitaties te onderscheiden.
Lezen