Zijden tapijten kopen: moerbeizijde en wildzijde

#Moerbeizijde en wildzijde

Moerbeizijde ontstaat uit de cocon van de moerbeispinner-rups (Bombyx mori). De rups spint zich voor de verpopping in een enkele draad, die tot 1.500 meter lang kan worden. Bij moerbeizijde worden de cocons afgeweekt voordat de vlinder uitkomt, en de draad wordt in volle lengte afgehaspeld. Zo ontstaat de fijnste, gelijkmatigste draad die de natuur kent. Wildzijde, vaak tussahzijde genoemd, komt van rupsen van andere spinnersoorten die niet in zuivere cultuur te kweken zijn. Hier komt de vlinder uit, de cocon scheurt, de draad breekt in kortere stukken. Tussahzijde is daarom grover, minder glanzend en iets robuuster dan moerbeizijde. Beide gelden als echte zijde. De historische centra van de zijdewinning in de context van het oosterse tapijt liggen in de Iraanse provincie Gilan, in de Turkse regio Bursa en in Kasjmir. Deze regio's leveren tot op de dag van vandaag de ruwe zijde voor hoogwaardige knooptapijten uit Hereke, Ghom en Isfahan.

#Bamboezijde, viscose en de imitatie

Wie in de meubelzaak een „zijden tapijt" ziet tegen een fractie van een echte zijdeprijs, heeft vrijwel altijd te maken met bamboezijde of viscose. De aanduiding bamboezijde is een marketingterm. Het gaat om viscose, oftewel een halfsynthetische draad uit cellulose. Bij bamboezijde komt de cellulose uit de bamboestam, bij klassieke viscose uit hout of katoen. Visueel komt de imitatie dicht bij echte zijde. Zij glanst, voelt koel aan en neemt kleur goed op. In gedrag verschilt zij echter duidelijk. Bamboezijde drukt zich onder meubelpoten blijvend in, kreukt zichtbaar, verdraagt geen vocht en verliest met de tijd haar glans. Waar een echt zijden tapijt na generaties nog verzamelaarswaarde heeft, is een bamboezijden tapijt na enkele jaren vervangen. De vuistregel bij aankoop: bij een echt zijden tapijt zijn de knopen aan de achterzijde afzonderlijk te herkennen, het motief verschijnt daar bijna net zo duidelijk als aan de voorzijde, en de prijs ligt bij een fijn exemplaar zelden onder enkele duizenden euro's per vierkante meter. Klopt iets daarvan niet, dan is het geen echte zijde.

#Eigenschappen en de karakteristieke glans

Zijde is de fijnste textiele natuurvezel. Een zijdedraad is een factor 30 dunner dan een woldraad, wat knoopdichtheden van een miljoen knopen per vierkante meter en meer mogelijk maakt. Zo ontstaan de filigraine motieven met de hoogste detailresolutie waarvoor Hereke- en Ghom-tapijten bekend staan. De karakteristieke glans heeft een natuurkundige oorsprong. De zijdedraad heeft een driehoekige doorsnede en breekt het licht als een prisma. Afhankelijk van de kijkhoek lijkt een zijden tapijt lichter of donkerder. Deze eigenschap heet in vakjargon schitteren en maakt van elke stap rond het tapijt een kleine verandering in het beeld. Wat zijde niet goed kan: zware last dragen. Meubelpoten laten blijvende drukplekken na. Watervlekken zijn nauwelijks meer uit te wassen. En hoewel de vezel scheurbestendig is, schuurt zij op betreden plekken sneller af dan wol.

#Waar zijden tapijten thuishoren

Zijde leent zich niet voor elke ruimte. Zij vraagt om een omgeving die haar glans tot zijn recht laat komen en haar gevoeligheid respecteert. In de ontvangst- of representatieruimte, op een galerij of als wandschildering komt zij het best naar voren. Ook de slaapkamer met geringe betredingsbelasting past. Zeer fijne exemplaren uit Hereke en Ghom zijn vaak verzamel- of investeringsobjecten met gedocumenteerde herkomst. Zij worden minder vaak betreden en vaker gedraaid dan wollen tapijten, omdat zij bij verkeerde behandeling snel verouderen. Een pragmatische tussenoplossing zijn wol-zijde-mengsels. Hier draagt de wol de last, terwijl de zijde afzonderlijke motiefelementen laat glanzen. Zulke mengsels zijn in de woonkamer geschikt voor dagelijks gebruik en behouden de karakteristieke wisseling tussen matte en glanzende vlakken.

#Verzorging zonder spijt

Zijde verdraagt geen natte reiniging. Water laat waterranden achter die niet meer verdwijnen. Stofzuig alleen met een zachte mondstukopzet op de laagste stand, nooit met borstel of volle zuigkracht. Vlekken worden met een droge, zachte doek voorzichtig opgenomen. Roep bij twijfel een specialist voordat u de vezel onherstelbaar beschadigt. Drie aanvullende regels. Ten eerste: geen zware meubels rechtstreeks op een zijden tapijt plaatsen. Ten tweede: vaker draaien dan een wollen tapijt, omdat zonlicht zijde ongelijkmatig laat verouderen. Ten derde: de professionele reiniging gebeurt alleen droog of met speciale oplosmiddelen en hoort thuis bij gespecialiseerde handen, bijvoorbeeld bij een reiniging die zich op oosterse tapijten heeft toegelegd.

Zijde

#Moerbeizijde en wildzijde

#Bamboezijde, viscose en de imitatie

#Eigenschappen en de karakteristieke glans

#Waar zijden tapijten thuishoren

#Verzorging zonder spijt

Verder lezen

Materialen voor oosterse tapijten

Productie van oosterse tapijten

Verzorging en reiniging