Abrash – betekenis
Abrash is een van de meest karakteristieke verschijnselen van het handgeknoopte oosterse tapijt. Wie het woord hoort, denkt aan streperige kleurverlopen in een verder eenvormig veld. Deze pagina legt uit wat abrash technisch is, waar het vandaan komt en waarom verzamelaars en handelaren het als kwaliteitskenmerk lezen.
#Wat abrash technisch betekent
Abrash is de zichtbare kleurafwijking binnen een veld of een boord, die ontstaat door het verwerken van verschillende garenpartijen. Wanneer de knoopster aan het weefgetouw met een garenpartij werkt en deze heeft opgeknoopt, schakelt zij over op een nieuwe partij die in een aparte verfgang is geverfd. Ook bij de zorgvuldigste ververij vallen die gangen nooit identiek uit, omdat natuurpigmenten in concentratie schommelen.
Het resultaat: een horizontale streep of een verloopachtige overgang in de kleur die door het hele stuk loopt. Sommige stukken vertonen nauwelijks abrash, andere tonen het sterk.
Bij chemisch geverfde garens is abrash beduidend zeldzamer, omdat de pigmentbeheersing in de industrie preciezer is. Bij natuurlijke verving met meekrap, indigo of walnoot is abrash vrijwel altijd aanwezig.
#Waarom abrash een kwaliteitskenmerk is
Drie redenen maken abrash tot een positief signaal bij de aankoop van een tapijt.
Ten eerste: abrash wijst op natuurlijke verving. Wie meekrap, indigo, wouw of walnoot gebruikt, krijgt onvermijdelijk schommelingen tussen partijen. Synthetische zuurverven zijn zo consistent dat abrash alleen optreedt bij zeer grote stukken of bij meerdere weefgetouwen.
Ten tweede: abrash duidt op handknoping. Industriële tuft- of weeftapijten kennen geen abrash, omdat ze uit doorlopende industriegarens worden vervaardigd. Ziet u duidelijke abrash, dan kunt u er vrij zeker van zijn dat het om echte handknoping gaat.
Ten derde: abrash geeft het tapijt levendigheid. Een volkomen eenvormig kleurvlak werkt saai en industrieel. De fijne strepen en overgangen geven het stuk diepte en karakter, dat over de decennia mooier wordt omdat de patinaontwikkeling het effect versterkt.
#Echte en vervalste abrash
Omdat abrash positief geladen is, wordt deze soms achteraf nagebootst. Drie aanwijzingen helpen om echte van kunstmatige abrash te onderscheiden.
Verloop van de strepen. Echte abrash loopt horizontaal, parallel aan de knooprichting, en volgt de hoogte van de knopenrijen. Lopen de strepen diagonaal of onregelmatig in alle richtingen, dan is dat verdacht.
Consistentie in het hele tapijt. Echte abrash verschijnt in meerdere velden en boorden van het tapijt, omdat de garenpartijen voor verschillende delen werden gewisseld. Kunstmatige abrash is vaak slechts in één zone te zien, omdat zij achteraf is aangebracht.
Achterkant van de knopen. Draai het tapijt om. Echte abrash is ook van achter zichtbaar als kleurverschil. Kunstmatige behandeling reikt vaak alleen tot de poolpunt, de knoopwortel aan de achterkant blijft eenvormig.
#Welke stijlen tonen doorgaans abrash
Bepaalde knooptradities tonen abrash regelmatiger dan andere. Nomadische en stammenstukken zijn de meest voor de hand liggende groep. Qaschqai, Lori, Beluch, Kazak en Koerdisch werk tonen vaak sterke abrash, omdat meerdere familieleden aan één getouw werken en de garenpartijen zelf zijn geverfd.
Ook manufactuurwaar uit kleinere Iraanse knoopplaatsen toont regelmatig abrash, zoals Hamadan, Sirjan of Heriz. Hier wordt met natuurlijke verving gewerkt en werkt de manufactuur samen met lokale ververijen waarvan de partijen nooit helemaal identiek uitvallen.
Minder abrash tonen de topmanufacturen, die met grote ververijen en lange garenpartijen werken. Een Seyrafian-Isfahan of Habibian-Nain is vaak vrijwel abrash-vrij, omdat de manufactuur de verving nauwgezet beheerst. Hier kan duidelijke abrash juist op minder zorgvuldig werk wijzen.
Nieuwe commerciële waar uit Pakistan of India toont zelden echte abrash, omdat industriegarens worden gebruikt. Komt daar abrash voor, dan is die meestal bewust ingebouwd als marketingkenmerk.